Żuławy – mozaika wielu kultur

WIELOKULTUROWOŚĆ ŻUŁAW

Dodaj komentarz

Często szukając materiałów o Żuławach możemy natknąć się na stwierdzenie, że jest to region wielokulturowy. Czy zastanawialiście się co to oznacza i jakie informacje za tym idą? Chcielibyśmy w tym poście przedstawić Wam czym jest wielokulturowość i dlaczego akurat mamy z nią do czynienia w naszym regionie.

Wielokulturowość to termin dotyczący społeczeństwa żyjącego na określonym obszarze, w którego skład wchodzą grupy o różnym pochodzeniu. Może je wyróżniać etniczność, czyli cechy społeczno-kulturowe wyznaczane przez wartości, jakie reprezentują, wspólną historię, miejsce zamieszkania, ale także wyznanie czy język jakiego używają.

Dla Żuław datą, która zmieniła bieg historii był rok 1945 r. Pod koniec II wojny światowej podjęto decyzję o zmianie granic wielu krajów, w tym Polski. Znaczna część Żuław przed wojną weszła w skład Wolnego Miasta Gdańsk, a jeszcze wcześniej była w granicach Prus Wschodnich i Polski. Co ważne, po wojnie Żuławy zostały ponownie przyłączone do Polski jako tzw. Ziemie Odzyskane. Ówcześni politycy zdecydowali, że należy w takiej sytuacji wysiedlić ludność autochtoniczną (rodzimą) głównie pochodzenia niemieckiego i niekiedy holenderskiego, która zamieszkiwała przed 1945 r. te tereny i przesiedlić tutaj nowych osadników z centralnej i południowo-wschodniej Polski oraz repatriantów Kresów Wschodnich. W 1947 r. przesiedlono tutaj także rodziny ukraińskie w ramach Akcji „Wisła”.

Wielokulturowość Żuław opiera się na dwóch filarach:

  1. wielokulturowości sprzed 1945 r. w tym:
  • kulturze i religii mennonitów – osadników przybyłych w XVI w. na Żuławy z Niderlandów, gdzie wówczas byli prześladowani. Ich religia charakteryzowała się tym, że chrzest mogły przyjmować tylko osoby dorosłe. Wyznawcy mennonityzmu nie mogli pełnić wysokich urzędów i używać broni. Ich religii opierała się na Nowym Testamencie oraz skromnym życiu zgodnie z zasadami wiary. Przez wiele wieków, żyjąc na Żuławach, dbali o ich krajobraz – to im zawdzięczamy m.in. tworzenie doskonałych sieci kanałów i rowów odwadniających, które do dziś chronią nas przed powodziami. Mennonici pozostawili po sobie również niezwykłe zabytki architektoniczne w postaci domów np. podcieniowych oraz cmentarzy, z których największy znajduje się w Stogach niedaleko Malborka.
  • kulturze niemieckiej/pruskiej – ludności niemieckiej, która przed II wojną światową z znacznej mierze zamieszkiwała obszar Żuław. Była to przeważnie ludność protestancka np. ewangelicy (luteranie), ale także katolicka. W tym kontekście należy ująć to nieco szerzej i podkreślić, że także Krzyżacy w okresie średniowiecza mieli znaczący wpływ na kształtowanie krajobrazu kulturowego Żuław (np. tworzenie pierwszych systemów melioracyjnych czy budowa zamków).
  1. wielokulturowość po 1945 r. w tym:
  • kultura osadników polskich przybyłych na Żuławy z różnych regionów kraju i Kresów Wschodnich – była to ludność pochodzenia polskiego, w znacznej mierze katolicka. Pochodzili najczęściej z Mazowsza, Lubelszczyzny, Podkarpacia, niekiedy Małopolski oraz Wileńszczyzny, Grodzieńszczyzny, Polesia, Wołynia i Podola (dzisiejsza Litwa, Białoruś i Ukraina). Osoby z tych terenów posiadały różne, często odmienne względem siebie zwyczaje kulturowe i tradycje.
  • kultura ukraińska – związana była z osadnikami ukraińskimi (głównie z Bieszczad), którzy zostali przesiedlani m.in. na Żuławy w 1947 r. w ramach Akcji „Wisła”. Była to ludność wyznania greckokatolickiego. Potomkowie pierwszych ukraińskich osadników do dziś podtrzymują rodzime tradycje ukraińskie (język, zwyczaje kulturowe), a ich kościół znajduje się w Cyganku niedaleko Nowego Dworu Gdańskiego.

Powyższe przykłady wskazują na to, że w skład pojęcia „wielokulturowość żuławska” wchodzą też takie terminy, jak: wieloregionalność, wieloetniczność i wielowyznaniowość.

Materiały dodatkowe:

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s